پیشنهاد خرید
اگر تازه اسم دیسپلازی لگن سگ را از دامپزشک یا در جمع صاحبان سگ شنیده اید و کمی نگران سلامت سگتان شده اید، جای درستی آمده اید. خبر خوب این است که این مشکل مفصلی در همه نژادها به یک اندازه دیده نمی شود و بعضی سگ ها به خاطر ساختار بدنی و ژنتیک شان ریسک خیلی کمتری دارند. در ادامه به زبان ساده می گوییم چرا بعضی نژادها کمتر دچار این بیماری می شوند، کدام سگ ها در رتبه امن ترین ها قرار دارند و چه کارهایی از دست شما به عنوان صاحب سگ برمی آید.
بیماری مفصل ران سگ دقیقا چیست و چرا نژاد اینقدر مهم است؟
دیسپلازی لگن در واقع یک اختلال رشدی است، نه یک بیماری که سگ با آن به دنیا بیاید. توله سگ در بدو تولد معمولا مفصل سالمی دارد، اما در ماه های اول زندگی به دلایل ژنتیکی سر استخوان ران به خوبی داخل کاسه لگن قرار نمی گیرد. نتیجه این وضعیت، شل شدن تدریجی مفصل، ساییدگی زودرس غضروف و در نهایت درد و لنگش است. اولین نشانه ها معمولا بین چهار ماهگی تا یک سالگی خودشان را نشان می دهند، هرچند خیلی از سگ ها تا سنین بالاتر علامت واضحی از خودشان بروز نمی دهند.
نکته ای که خیلی از صاحبان سگ نمی دانند این است که اندازه بدن به تنهایی تعیین کننده نیست. درست است که نژادهای درشت جثه مثل لابرادور، ژرمن شپرد و روتوایلر بیشتر در معرض این بیماری هستند، اما عامل اصلی ترکیب ژن های به ارث رسیده از پدر و مادر است. برای همین دو سگ از یک نژاد، حتی از یک خانواده، می توانند سرنوشت کاملا متفاوتی از نظر سلامت مفصل داشته باشند.
رشد سریع در دوران توله گی، اضافه وزن، نوع تغذیه و میزان فعالیت بدنی هم روی شدت بیماری اثر می گذارند، ولی خودشان به تنهایی باعث بروز آن نمی شوند؛ آنها فقط زمینه ای هستند که روی یک استعداد ژنتیکی از قبل موجود، اثر تشدید کننده می گذارند.
بسیاری از دامپزشکان به صاحبان نژادهای بزرگ توصیه می کنند از همان دوران توله گی یک عکس ساده از لگن بگیرند تا از وضعیت مفصل سگ مطمئن شوند. این یک اقدام پیشگیرانه کم هزینه است که خیلی وقت ها تا دیر شدن کار نادیده گرفته می شود.
علائم دیسپلازی لگن در سگ چیست؟
بسیاری از افراد زمانی متوجه مشکل می شوند که کار از کار گذشته است. آگاهی از نشانه های اولیه می تواند روند درمان را بسیار ساده تر کند. سگ ها معمولا دردهای خود را پنهان می کنند اما اگر به زبان بدن آن ها دقت کنید می توانید متوجه ایراد در سیستم حرکتی بشوید. اگر این نشانه ها را دیدید باید سریعا برای چکاپ اقدام کنید:
- لنگ زدن یا خشکی پاها به خصوص صبح ها بعد از بیدار شدن از خواب
- دویدن شبیه به خرگوش یعنی پریدن با هر دو پای عقب به صورت همزمان
- بی میلی شدید به بالا رفتن از پله ها یا پریدن داخل ماشین
- شنیدن صدای کلیک یا تق تق از مفاصل هنگام راه رفتن حیوان
- نزدیک کردن پاهای عقب به هم در زمان ایستادن برای حفظ تعادل
این نشانه ها زنگ خطری هستند که به ما می گویند مفصل ران در حال تخریب است. در این شرایط استفاده از مکمل های غضروف ساز با مشورت پزشک می تواند مانند یک معجزه روند تخریب را کند کند.
دیسپلازی لگن چطور تشخیص داده می شود؟
معاینه معمولا از یک تست فیزیکی ساده به نام تست اورتولانی شروع می شود؛ دامپزشک با حرکت دادن پای سگ، شلی مفصل را حس می کند. بعد از آن برای تایید نهایی، عکس رادیولوژی از لگن گرفته می شود. در بسیاری از کشورها این عکس ها برای بانک اطلاعاتی بنیاد ارتوپدی حیوانات (OFA) ارسال می شود و نتیجه در قالب یکی از هفت رتبه، از عالی و خوب گرفته تا خفیف، متوسط و شدید، اعلام می گردد.
روش دیگری هم به اسم PennHIP وجود دارد که با اندازه گیری عددی به نام شاخص کشش، میزان شلی واقعی مفصل را نشان می دهد و می تواند حتی قبل از بروز علائم ظاهری، ریسک آینده سگ را پیش بینی کند.
آیا دیسپلازی لگن در همه نژادهای بزرگ رخ می دهد؟
جواب کوتاه، نه. خیلی ها فکر می کنند اگر سگی جثه بزرگی داشته باشد حتما در آینده گرفتار مفصل ران می شود، اما آمارهای جمع آوری شده در سال های متمادی خلاف این را نشان می دهد. برای مثال هاسکی سیبری با وجود اینکه نژادی نسبتا درشت است، در بیشتر بررسی ها بین سه تا پنج درصد نرخ ابتلا دارد که یکی از پایین ترین رقم ها در کل سگ هاست. از طرف دیگر، نژادهایی مثل بولداگ انگلیسی که جثه چندان بزرگی ندارند، طبق همین آمارها تا هشتاد درصد درگیری نشان داده اند. این یعنی ساختار اسکلتی و شکل خاص مفصل در هر نژاد، مهم تر از وزن خام بدن است.
نژاد سگ بدون مشکل مفصلی؛ کدام سگ ها کمتر ریسک دارند؟
حالا به جذاب ترین بخش ماجرا می رسیم. موسسه ارتوپدی حیوانات در آمریکا (OFA) هر ساله لیستی از نژادها را بر اساس سلامت مفاصل منتشر می کند. با بررسی این داده ها می توانیم متوجه شویم که کدام سگ ها ساختار اسکلتی بهتری دارند. اگر به دنبال یک همراه همیشگی و سالم هستید این نژادها گزینه های فوق العاده ای به شمار می روند.
این نژادها معمولا کمترین نرخ دیسپلازی لگن سگ را دارند:
- گری هاند: تقریبا بدون هیچ مورد جدی ثبت شده، یکی از امن ترین نژادها از نظر مفصل ران
- ویپت و گری هاند ایتالیایی: نرخ ابتلا در این دو نژاد کمتر از دو درصد گزارش شده است
- هاسکی سیبری: با وجود جثه متوسط تا نسبتا درشت، رقمی بین سه تا پنج درصد دارد
- بوردر کولی: در مقایسه با بیشتر نژادهای کاری هم اندازه خودش، عدد پایین تری نشان می دهد
- دوبرمن پینچر و بورزوی: از معدود نژادهای بزرگ که ریسک نسبتا پایینی دارند
- گریت دین: با اینکه نژادی غول پیکر است، در رتبه بندی ها معمولا بهتر از حد انتظار ظاهر می شود
- کولی اسکاتلندی، همان نژاد معروف به لسی: سابقه مفصلی نسبتا سالمی دارد
نکته جالب این است که چند تا از این نژادها، مثل گری هاند و ویپت، اصلا برای شکار و دویدن پرورش داده شده اند، نه برای نمایش یا زیبایی ظاهری. به نظر می رسد همین انتخاب طبیعی نسل به نسل باعث شده مفصل هایشان کارآمدتر باقی بماند. اگر قصد خرید یا فرزندخواندگی سگ دارید و دیسپلازی لگن نگرانتان می کند، رفتن سراغ یکی از این نژادها می تواند خیالتان را تا حد زیادی راحت کند، هرچند هیچ نژادی صد در صد تضمینی نیست و مورد استثنا همیشه ممکن است پیش بیاید.
چرا حتی یک نژاد کم خطر هم ممکن است دچار مشکل شود؟
اینجا یک نکته مهم وجود دارد؛ آمار پایین یعنی احتمال کمتر، نه صفر بودن ریسک. یک سگ از نژاد کم خطر مثل هاسکی سیبری اگر از همان توله گی اضافه وزن پیدا کند، روی سطح لغزنده زیاد بازی کند یا در دوران رشد فعالیت بدنی بیش از حد سنگین داشته باشد، باز هم ممکن است دچار مشکل مفصلی شود. برعکس، سگی از نژاد پرریسک مثل ژرمن شپرد اگر والدینی با گواهی سلامت مفصل داشته باشد و در طول زندگی وزن مناسبی نگه دارد، شانس خوبی برای داشتن مفصل سالم دارد. به بیان ساده، انتخاب نژاد کم خطر شرط لازم است، نه شرط کافی.
آیا دیسپلازی لگن در همه نژادهای بزرگ رخ می دهد؟
یکی از باورهای غلط و رایج این است که اگر سگ بزرگی بخرید قطعا در آینده فلج خواهد شد. این تصور کاملا اشتباه است. درست است که وزن بالا فشار بیشتری به استخوان ها می آورد اما این بیماری در تمامی نژادهای درشت اندام یک قانون ثابت نیست.
به عنوان مثال سگ هایی مثل ژرمن شپرد گلدن رتریور و روتوایلر به دلیل اصلاح نژادهای غیر اصولی در سال های گذشته به شدت مستعد این بیماری شده اند. در گذشته ژرمن شپردها کمری صاف و پاهایی قدرتمند داشتند اما تمایل انسان ها به ایجاد شیب در کمر این نژاد برای زیبایی ظاهری باعث نابودی ساختار لگن آن ها شد.
در مقابل سگ های بزرگی مثل دوبرمن پینچر یا ماستیف ها با وجود جثه عظیم درگیری بسیار کمتری با این عارضه خاص دارند. بنابراین تعمیم دادن این مشکل به تمام سگ های بزرگ بی انصافی است. همه چیز به خط خونی حیوان سابقه پدر و مادر او و البته نحوه بزرگ کردن توله توسط شما بستگی دارد.
در کلینیک های دامپزشکی بارها دیده می شود که یک سگ سرابی یا قفقازی غول پیکر در سن ده سالگی به راحتی می دود در حالی که یک لابرادور دو ساله از شدت درد توان بلند شدن ندارد. این تفاوت فاحش نشان می دهد که ژن خوب و تغذیه درست چقدر می تواند سرنوشت یک حیوان را تغییر دهد.
دیسپلازی لگن چطور کنترل و پیشگیری می شود؟
انتخاب نژاد کم خطر فقط نصف راه است. چند نکته عملی که واقعا کمک کننده است را با هم مرور کنیم. اول از همه، وزن سگ را از همان توله گی زیر نظر داشته باشید؛ اضافه وزن مستقیم ترین راه برای فشار آوردن به مفصل تازه شکل گرفته است. دوم، در نژادهای درشت جثه، رشد خیلی سریع بیشتر از فایده ضرر دارد، به همین دلیل غذای مخصوص توله سگ های بزرگ که رشد را کنترل شده تر پیش می برد توصیه می شود. سوم، اگر قصد خرید توله سگ از یک نژاد خاص را دارید، از فروشنده یا پرورش دهنده بخواهید مدرک سلامت مفصل والدین را نشان بدهد؛ همان گواهی OFA یا نتیجه ارزیابی PennHIP.
خیلی از دامپزشکان هم توصیه می کنند عمل عقیم سازی سگ های نژاد بزرگ را زودتر از سن یک تا دو سالگی انجام ندهید، چون هورمون های جنسی در این دوره به رشد صحیح مفصل کمک می کنند. البته این تصمیم باید حتما با مشورت دامپزشک خودتان و با توجه به شرایط خاص سگ گرفته شود.
راه های درمان دیسپلازی لگن، از تغییر سبک زندگی تا جراحی
اگر با وجود همه این پیشگیری ها، سگتان تشخیص دیسپلازی لگن گرفت، نگران نباشید؛ این پایان بازی نیست. در موارد خفیف تا متوسط، ترکیبی از کنترل وزن دقیق، ورزش کم فشار مثل شنا، فیزیوتراپی و مکمل های حمایت کننده مفصل معمولا نتیجه خوبی می دهد.
برای موارد شدیدتر یا سگ های جوانی که هنوز در حال رشد هستند، جراحی هایی مثل تغییر زاویه لگن یا در سگ های بالغ تعویض کامل مفصل ران هم گزینه هایی هستند که دامپزشک متخصص ارتوپدی بر اساس سن، وزن و شدت بیماری پیشنهاد می کند. نکته مهم این است که هیچ کدام از این تصمیم ها را نباید خودسرانه و بدون معاینه دامپزشک گرفت؛ چون نوع درمان کاملا به وضعیت خاص همان سگ بستگی دارد.
نتیجه گیری
در یک جمله ساده، دیسپلازی لگن سگ بیشتر به ژنتیک و انتخاب نژاد برمی گردد تا صرفا اندازه بدن. نژادهایی مثل گری هاند، ویپت، هاسکی سیبری و دوبرمن معمولا کمترین ریسک را دارند، در حالی که نژادهایی با جثه متوسط مثل بولداگ می توانند غافلگیرکننده باشند.
اگر همین حالا صاحب یک سگ نژاد بزرگ هستید، بهترین کاری که می توانید انجام دهید کنترل وزن، تغذیه مناسب دوران رشد و گرفتن یک چکاپ ارتوپدی از دامپزشک است. سلامت مفصل سگ شما همین امروز شکل می گیرد، نه وقتی علائم دیر ظاهر می شوند.
اگر سوالی درباره سگتان دارید یا می خواهید محصولات مخصوص سلامت مفصل و تغذیه نژادهای بزرگ را ببینید، همین حالا با ما در تماس باشید یا سوالتان را در بخش نظرات بنویسید.
۰ نظر