پیشنهاد خرید
خرید یک سگ بزرگ، نگهبان یا نژادی که در عرف «خطرناک» شناخته می شود، فقط یک تصمیم مربوط به هزینه و شرایط نگهداری نیست؛ محل نگهداری و نحوه استفاده از حیوان هم می تواند از نظر حقوقی اهمیت داشته باشد. نکته مهم اینجاست که در ایران تا ۲ شهریور ۱۴۰۵، قانون سراسری و مستقلی که صرفا به نام نژاد، نگهداری سگ های بزرگ یا فهرستی مشخص از نژادهای سگ را ممنوع کرده باشد، وجود ندارد. با این حال، این به معنی نبود هیچ محدودیت قانونی نیست.
قانون نگهداری سگ در ایران به مجموعه ای از مقررات عمومی، مقررات مربوط به مشاعات ساختمان، الزامات مربوط به بهداشت و امنیت عمومی و در بعضی مناطق، دستورهای قضایی و انتظامی محلی وابسته است. بنابراین قبل از خرید یک سگ بزرگ یا نژادی که احتمال ایجاد حساسیت بیشتری دارد، باید شرایط محل زندگی و نحوه نگهداری را هم بررسی کرد.
آیا در ایران نژادهای خاصی از سگ ممنوع هستند؟
پاسخ دقیق این است: در حال حاضر نمی توان یک فهرست ملی و قطعی از نژادهای سگ ممنوع در ایران ارائه کرد.
گاهی در فضای مجازی نام هایی مانند پیت بول، روتوایلر، دوبرمن یا سگ های بزرگ جثه به عنوان «نژادهای ممنوع» مطرح می شود، اما صرف وجود چنین فهرست هایی در مطالب اینترنتی به معنی وجود قانون لازم الاجرا نیست. برای ممنوعیت یک نژاد، باید مقرره قانونی یا دستور معتبر و قابل استناد وجود داشته باشد.
آنچه در قوانین فعلی اهمیت بیشتری دارد، رفتار حیوان، محل حضور آن و پیامد نگهداری است؛ برای مثال اگر حضور سگ باعث تهدید بهداشت عمومی، آسیب به دیگران یا سلب جدی آسایش شود، موضوع می تواند از حالت یک نگهداری عادی خارج شود. ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی نیز اقداماتی را که تهدید علیه بهداشت عمومی شناخته می شوند، جرم دانسته است.
یک اشتباه مهم درباره «طرح ممنوعیت حیوانات خطرناک»
بخشی از ابهام موجود به طرحی باز می گردد که در سال ۱۴۰۰ با عنوان «طرح صیانت از حقوق عامه در مقابل حیوانات مضر و خطرناک» در مجلس اعلام وصول شد. متن این طرح بسیار گسترده بود و در یکی از مواد آن، سگ نیز در کنار مجموعه ای از حیوانات قرار گرفته بود و محدودیت هایی برای واردات، پرورش، خرید و فروش، حمل و نگهداری آنها پیشنهاد شده بود. اما طرح مجلس با قانون مصوب و لازم الاجرا یکی نیست.
به همین دلیل، نمی توان مجازات های پیش بینی شده در آن طرح را به عنوان «قانون فعلی نگهداری سگ در ایران» معرفی کرد.
قانون نگهداری سگ در ایران دقیقا چه چیزی را محدود می کند؟
در عمل، سه موضوع را باید از هم جدا کرد: نگهداری سگ در فضای اختصاصی، استفاده از مشاعات ساختمان و حضور سگ در فضاهای عمومی.
این تفکیک مهم است، چون عبارت «نگهداری سگ ممنوع است» بیش از حد کلی است و وضعیت حقوقی هر کدام از این شرایط یکسان نیست.
نگهداری سگ داخل خانه یا ملک شخصی
برای خانه شخصی نمی توان صرفا با استناد به یک قانون عمومی گفت که هر فرد در تمام شرایط از نگهداری سگ محروم است. اما مالکیت یا تصرف در یک ملک به این معنی نیست که فرد می تواند هر نوع رفتاری انجام دهد.
اصل ۴۰ قانون اساسی مقرر می کند که هیچ کس نمی تواند از حق خود به شکلی استفاده کند که موجب اضرار به دیگری یا تجاوز به منافع عمومی شود. بنابراین اگر نگهداری حیوان با شرایطی همراه شود که برای دیگران مزاحمت جدی، خطر یا آسیب ایجاد کند، وضعیت حقوقی آن می تواند متفاوت شود.
مثلا نگهداری یک سگ در خانه ویلایی، در صورتی که حیوان مرتبا به معابر عمومی وارد شود، به افراد حمله کند، آلودگی ایجاد کند یا موجب مزاحمت مستمر برای همسایه ها شود، دیگر صرفا یک موضوع خصوصی نیست.
آیا نگهداری سگ در آپارتمان در ایران قانونی است؟
این سوال کمی ظریف تر از چیزی است که معمولا در شبکه های اجتماعی گفته می شود.
نگهداری سگ در مشاعات آپارتمان ممنوع است، اما این حکم را نباید به شکل ساده به ممنوعیت مطلق نگهداری سگ در داخل تمام واحدهای آپارتمانی تعمیم داد.
تبصره ماده ۳ آیین نامه اجرایی قانون تملک آپارتمان ها صراحت دارد که نگهداری حیوانات در قسمت های مشترک ساختمان ممنوع است. مشاعات می تواند شامل فضاهایی باشد که در اختیار همه مالکان است؛ بنابراین راهرو، راه پله، پارکینگ مشترک، حیاط مشاع و بخش های مشابه را نمی توان محل نگهداری حیوان قرار داد.
در نتیجه، اینکه سگ داخل واحد شخصی زندگی کند با اینکه در فضای مشترک ساختمان نگهداری شود، از نظر حقوقی یکسان نیست.
برای مثال، اگر فردی سگ خود را در واحدش نگهداری کند اما آن را آزادانه در راهرو یا حیاط مشاع رها کند، همین بخش از رفتار می تواند با مقررات ساختمان تعارض داشته باشد.
آیا همسایه می تواند از نگهداری سگ شکایت کند؟
بله، اما صرف اینکه یک همسایه از وجود سگ خوشش نمی آید، لزوما به معنی اثبات تخلف یا جرم نیست.
موضوع زمانی جدی تر می شود که نگهداری حیوان با مزاحمت، خطر، تهدید بهداشت یا آسیب به حقوق دیگران همراه باشد. برای نمونه، پارس مداوم و غیرمتعارف، ایجاد آلودگی، رفت و آمد خطرناک حیوان یا ایجاد ترس و آسیب برای سایر ساکنان می تواند زمینه پیگیری حقوقی یا قضایی ایجاد کند. قوه قضائیه نیز در سال ۱۴۰۴ تاکید کرده بود که قانون خاصی برای ممنوعیت عمومی سگ گردانی تصویب نشده، اما در مواردی که حیوان خانگی موجب آزار یا نقض حریم دیگران شود، امکان برخورد قانونی وجود دارد.
بنابراین تفاوت مهمی میان این دو وضعیت وجود دارد:
«من از نگهداری سگ خوشم نمی آید» با «نگهداری این سگ موجب مزاحمت یا آسیب قابل اثبات شده است» یکی نیست.
آیا برای نگهداری سگ بزرگ مجوز لازم است؟
در قوانین فعلی نمی توان یک «مجوز عمومی نگهداری سگ بزرگ» را به عنوان الزام سراسری برای همه صاحبان حیوان معرفی کرد.
در واقع، اندازه سگ به تنهایی معیار کافی برای تعیین غیرقانونی بودن نگهداری نیست. یک سگ بزرگ لزوما در قانون «ممنوع» محسوب نمی شود و یک سگ کوچک هم اگر باعث آسیب، تهدید یا مزاحمت جدی شود، از شمول مقررات عمومی خارج نخواهد بود.
برای همین اگر فروشنده یا آگهی دهنده ای ادعا کند که مثلا «برای نگهداری هر سگ بالای فلان وزن حتما باید مجوز دولتی بگیرید»، چنین ادعایی را نباید بدون دیدن مقرره مشخص پذیرفت.
البته ممکن است برای فعالیت های خاص مانند مراکز نگهداری، پرورش یا مشاغل مرتبط، مقررات و مجوزهای جداگانه ای وجود داشته باشد که با نگهداری یک حیوان خانگی در ملک شخصی یکسان نیست.
آیا سگ گردانی در خیابان و پارک ها ممنوع است؟
اینجا باید بین «جرم سراسری در قانون» و «محدودیت یا دستور محلی» تفاوت گذاشت.
سخنگوی قوه قضائیه در خرداد ۱۴۰۴ صراحتا اعلام کرد که قانون خاصی برای ممنوعیت سگ گردانی تصویب نشده است. در عین حال، در همان توضیحات گفته شد که دادستان ها می توانند در چارچوب حفظ حقوق عمومی، سلامت و امنیت شهروندان اقدام کنند.
در سال ۱۴۰۵ نیز این موضوع همچنان به صورت یکسان در همه نقاط کشور اجرا نشده است. برای نمونه، در برخی شهرستان ها دستور قضایی برای ممنوعیت ورود سگ های خانگی به بعضی تفرجگاه ها صادر شده و در بروجرد نیز ممنوعیت سگ گردانی در معابر، خیابان ها و پارک ها اعلام شده است.
پس این نتیجه مهم را باید در نظر گرفت:
ممکن است رفتاری در سطح کشور قانون کیفری مستقل نداشته باشد، اما در یک شهر یا مکان مشخص، به موجب تصمیم یا دستور محلی، محدود یا ممنوع شده باشد.
به همین دلیل، برای کسی که می خواهد سگ بزرگی را در شهر نگهداری کند، بررسی مقررات محل سکونت بسیار مهم تر از پیدا کردن یک فهرست قدیمی از «نژادهای ممنوع» در اینترنت است.
آیا روتوایلر، پیت بول یا دوبرمن در ایران ممنوع هستند؟
درباره این نژادها زیاد از عبارت «ممنوع» استفاده می شود، اما باید با احتیاط صحبت کرد.
تا زمان نگارش این مقاله، نمی توان گفت قانون سراسری ایران به طور مستقل و با نام مشخص، روتوایلر، پیت بول یا دوبرمن را برای نگهداری در منزل ممنوع کرده است. مقررات فعلی بیشتر بر موضوعات عمومی مانند سلامت، امنیت، مزاحمت، مشاعات و نحوه حضور در اماکن عمومی متمرکز هستند.
از طرف دیگر، برخی طرح ها و بحث های قانونی گذشته دامنه بسیار گسترده تری برای حیوانات موسوم به خطرناک یا نامتعارف پیشنهاد کرده اند. بنابراین نباید محتوای یک طرح را با وضعیت قانون فعلی اشتباه گرفت.
اگر قرار است یکی از این نژادها را خریداری کنید، بهتر است به جای اعتماد به عبارت هایی مانند «صددرصد قانونی» یا «کاملا ممنوع»، مقررات جاری شهر، محل نگهداری و نوع استفاده از سگ را جداگانه بررسی کنید.
تفاوت «سگ بزرگ» با «سگ خطرناک» چیست؟
از دید نگهداری مسئولانه، این دو اصطلاح نباید یکی در نظر گرفته شوند.
سگ بزرگ ممکن است به دلیل جثه و قدرت بدنی، در صورت کنترل نشدن، ریسک بیشتری در ایجاد آسیب داشته باشد؛ اما این به خودی خود معادل «ممنوع بودن» نیست.
از طرف دیگر، خطرناک بودن نیز فقط با نام نژاد تعیین نمی شود. رفتار حیوان، آموزش، میزان کنترل صاحب، شرایط محیطی و سابقه رفتار سگ می توانند در ارزیابی خطر نقش داشته باشند.
این تفاوت از نظر حقوقی هم مهم است. وجود یک نژاد خاص، به تنهایی همان چیزی نیست که یک اقدام را به تخلف یا جرم تبدیل می کند؛ پیامد رفتار و نقض مقررات قابل اجرا اهمیت دارد.
اگر سگ به کسی آسیب بزند چه می شود؟
موضوع آسیب ناشی از حیوان می تواند از یک اختلاف ساده همسایگی بسیار جدی تر شود.
اگر رفتار سگ باعث صدمه به فردی شود، بسته به شرایط پرونده ممکن است موضوع مسئولیت مدنی، دیه یا حتی مسئولیت کیفری مطرح شود. به ویژه زمانی که صاحب حیوان از خطر احتمالی آگاه بوده یا در کنترل حیوان کوتاهی کرده باشد، بررسی مسئولیت او اهمیت بیشتری پیدا می کند.
از طرف دیگر، ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی برای اقداماتی که تهدید علیه بهداشت عمومی شناخته شوند مقررات کیفری پیش بینی کرده است. بنابراین نمی توان گفت چون «نگهداری سگ به خودی خود جرم مستقل نیست»، پس تمام رفتارهای مرتبط با سگ نیز از نظر قانونی آزاد هستند.
قبل از خرید سگ بزرگ در ایران چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
اگر قصد خرید سگی از نژاد بزرگ یا سگی با قدرت بدنی بالا دارید، بهتر است تصمیم را فقط بر اساس ظاهر و قیمت حیوان نگیرید.
مهم ترین بررسی، محل نگهداری است. اگر در آپارتمان زندگی می کنید، وضعیت مشاعات و مقررات داخلی ساختمان اهمیت دارد. اگر در شهر یا منطقه ای زندگی می کنید که درباره حضور سگ در پارک ها، تفرجگاه ها یا معابر دستور محلی صادر شده، این محدودیت ها را هم باید در نظر بگیرید.
همچنین بهتر است پیش از خرید، درباره مسئولیت نگهداری، کنترل حیوان، آموزش رفتاری، بهداشت و امکان ایجاد مزاحمت برای همسایگان واقع بین باشید.
در چنین شرایطی، پرسش درست این نیست که «آیا این نژاد ممنوع است؟» بلکه باید بپرسید:
«آیا نگهداری این حیوان در محل زندگی من، با مقررات ساختمان، محدودیت های محلی و الزامات مربوط به سلامت و امنیت عمومی سازگار است؟»
این سوال معمولا تصویر دقیق تری از ریسک واقعی به شما می دهد.
جمع بندی؛ آیا قانون نگهداری سگ در ایران نژادهای بزرگ را ممنوع کرده است؟
خیر؛ تا ۲ شهریور ۱۴۰۵، قانون سراسری و مشخصی که صرفا بر اساس نژاد یا جثه، نگهداری همه سگ های بزرگ یا فهرستی مشخص از نژادهایی مانند پیت بول، روتوایلر و دوبرمن را در سراسر ایران ممنوع کرده باشد، قابل استناد نیست. در عین حال، نگهداری سگ بدون محدودیت هم به این معنی نیست که هر نوع رفتار یا هر محل نگهداری مجاز است.
نگهداری حیوان در مشاعات ساختمان ممنوع است و در فضای اختصاصی نیز اگر حیوان موجب آسیب، مزاحمت جدی یا تهدید حقوق دیگران شود، امکان پیگیری قانونی وجود دارد. علاوه بر این، در بعضی شهرها و مکان های عمومی در سال های اخیر محدودیت های محلی برای سگ گردانی یا ورود سگ اعمال شده است.
بنابراین پیش از خرید یک سگ بزرگ یا به اصطلاح خطرناک، بهتر است قانون نگهداری سگ در ایران را در سطح مقررات عمومی، مقررات آپارتمان و تصمیم های محلی محل زندگی خود بررسی کنید و صرفا به فهرست های منتشر شده در شبکه های اجتماعی اعتماد نکنید.
سوالات متداول
آیا نگهداری سگ در آپارتمان در ایران قانونی است؟
نگهداری سگ در داخل واحد را نمی توان به طور کلی و مطلق ممنوع دانست، اما نگهداری حیوان در قسمت های مشترک ساختمان طبق تبصره ماده ۳ آیین نامه اجرایی قانون تملک آپارتمان ها ممنوع است. همچنین ایجاد مزاحمت، خطر یا آسیب برای سایر ساکنان می تواند موجب پیگیری قانونی شود.
کدام نژادهای سگ در ایران ممنوع هستند؟
در حال حاضر نمی توان فهرست سراسری و قطعی از نژادهای ممنوع سگ در ایران ارائه کرد. نام هایی مانند پیت بول، روتوایلر و دوبرمن در مطالب اینترنتی زیاد مطرح می شوند، اما وجود نام یک نژاد در یک مطلب یا حتی در یک طرح قدیمی مجلس به معنی ممنوعیت قانونی سراسری آن نیست.
آیا برای نگهداری سگ بزرگ مجوز لازم است؟
مجوز عمومی و سراسری که صرفا به دلیل بزرگ بودن سگ برای همه صاحبان حیوان الزامی باشد، نمی توان از قوانین فعلی استخراج کرد. مقررات خاص فعالیت های تجاری یا حرفه ای مانند پرورش و مراکز نگهداری ممکن است متفاوت باشد.
توجه: این مقاله بر اساس مقررات و گزارش های حقوقی در دسترس تا ۲ شهریور ۱۴۰۵ تنظیم شده است. با توجه به اینکه برخی محدودیت ها ممکن است به صورت محلی و بر اساس دستورهای قضایی یا مقررات مکان خاص اعمال شوند، برای تصمیم حقوقی قطعی درباره یک شهر، ساختمان یا پرونده مشخص، بررسی آخرین مقررات همان محل و در صورت نیاز دریافت مشاوره حقوقی ضروری است.
۰ نظر